Bordeaux, wijn van de oceaan.

Deceuninck Patrick, Columnist
20 11 2025

In Frankrijk aan de Atlantische kust met zijn zandstranden en mooie zeegolven vinden we heerlijke oesters in het bekken van Arcachon. Maar meer landinwaarts liggen de beroemde Bordeaux wijngaarden. Het is hier goed vertoeven voor fijnproevers. Deze wijnstreek lijkt soms moeilijk te doorgronden. Maar wie een kleine inspanning doet om de waterlopen wat te volgen begrijpt meteen waarom de regio van Bordeaux topwijnen heeft. Alles begint bij de rivier de Gironde in het gelijknamige departement. De rivier mondt uit in de Atlantische Oceaan en is ontstaan uit de samenvloeiing van de rivieren de Garonne en de Dordogne. De noordelijke helft van de Gironde vormt tevens de grens van twee departementen: Gironde (33) en Charente-Maritime (17). Beide departementen maken beiden deel uit van de regio Nouvelle-Aquitaine.

Bordeaux is de hoofdstad van het departement Gironde en ligt landinwaarts op de linkeroever van de Garonne. Naast kunst en geschiedenis heeft de stad heeft zijn naam geschonken aan de wijn uit zijn ruime omgeving. De wijncultuur rond de stad Bordeaux is hier eeuwen oud en keert terug tot in de vroegste tijden. In de Romeinse tijd was de stad al beroemd. De filosofen Aussonius, Columelius, en Plinus schreven er over. Zo beweren de eigenaars van Château Ausone in Saint-Emillion op hun website dat Ausonius’ -de eerste Franse dichter (ca. 310-395)- een optrekje had op de plaats van hun “château”.

Tijdens de middeleeuwen waren het dan weer de Engelsen die verzot waren op wijnen uit deze streek. Het huwelijk van Hendrik II en Eleonora van Aquitanië in 1151 bracht wellicht de dorstige drinkers van over het Engelse Kanaal op ideeën. Zo is de “claret” nog steeds een naam die de Britten gebruiken voor Bordeauxwijn.

Bordeaux als wijnbouwgebied is zeer uitgebreid en wordt onderverdeeld in verschillende deelgebieden met elk hun tradities. Bordeaux heeft meer dan 100.000 hectaren wijngaarden en een duizendtal “châteaux” (en domeinen). Er staan ook letterlijk kastelen, en het ene spreekt al meer tot de verbeelding dan de andere. Je zou voor minder op reis gaan in deze streek. Maar bouwkundig gaat het soms ook wat moderner aan toe. Sinds enkele jaren ontwerpen befaamde architecten ook wijnhuizen met avant-gardistische allure, die perfect in het landschap passen en die zowel de wijn- als de cultuurliefhebber weten te bekoren.

De vele wijngaarden worden vermeld als “Château” en de meeste onder hen zijn wettelijke beschermde herkomstbenamingen (AOC). De term “cru” geeft aan waar een wijn werd gemaakt. De vermelding “Château” duidt eigenlijk een “cru” aan met voldoende omvang en een eigen infrastructuur bezit voor het bereiden en bewaren van de wijn. Aan sommige crus wordt de status toegekend van 1er Cru. Men drinkt dus steeds wijn van een bepaalde cru – een afgebakende geografische zone. Soms wordt met het woord cru de wijn zelf bedoeld, maar dit is eigenlijk niet juist: men drinkt geen cru.

A.O.C. (Appellation d’Origine Contrôlée).

In het wijnbouwgebied van Bordeaux waakt men zoals elders in Frankrijk over de plek waar de wijnen worden geboren: de “appellation d’origine” (A.O.). Deze gebruikte herkomstbenaming is een duidelijke aardrijkskundige term. Maar naast het productiegebied wordt er ook toegezien op bijkomende regels om het recht te hebben op de benaming A.O.C. – Appellation d’origine contrôlée. Zo zien de agenten van het Institut National des Appellations d'Origine (INAO) toe op: gebruikte druivenrassen, het minimumgehalte aan suiker in de most en aan alcohol in de wijn, het maximale rendement per hectare, de snoeiwijze van de wijnstokken, de lokale gewoontes, het plukken, het bottelen, enz..

Drie categorieën:

De algemene A.O.C.'s: deze herkomstbenaming omvat Bordeaux superieur en Bordeaux (rood, wit, rosé of clairet) met soms de vermelding van de gemeente van herkomst. Het woord superieur heeft niets te maken met een betere of mindere drinkbaarheid maar betekent enkel dat het alcoholpercentage minstens 10,5 % is , en voor wit 11,5 % moet zijn. Voor lagere alcoholpercentages spreekt men van Bordeaux, dan volstaan 9,5 % voor rood en 10 % voor wit. De wijnen komen dan uit de gedeelten van het Bordeauxgebied dat geen aparte herkomstbenamingen heeft.

De tweede categorie is de regionale A.O.C.'s die overeenkomen met de geografische wijnstreek: Medoc (rood). Graves (wit en rood). Entre¬deux-Mers (wit) enz.

Als derde categorie zijn er de gemeentelijke A.O.C.'s, die, kleiner in aantal, ook bekender zijn: bijvoorbeeld Margaux

Gironde – “Rive gauche”

Qua indeling van de wijngebieden begint men doorgaans op de linkeroever van de rivier de Gironde. Vanaf de Atlantische oceaan tot net boven de stad Bordeaux ligt de wijnstreek Médoc . De streek strekt zich uit over een gebied van 80 bij 15 kilometer. De Médoc is een beschermde en gecontroleerde herkomstbenaming (A.O.C.) en bestaat uit de Bas-Medoc en de Haut-Médoc. In het noorden -boven de gemeente Saint-Estèphe ligt de (Bas-)Médoc. Vanaf Saint-Estèphe tot aan de stad Bordeaux, zuidwaarts, ligt de Haut-Médoc.

Ter hoogte van de gemeente Margaux-Cantenac vloeit de Dordogne in de Gironde en wordt de Gironde de Garonne. Het beekje “La Jalle de Blanquefort” ten noorden van de stad Bordeaux zorgt dan weer voor een natuurlijke afscheiding tussen de Haut-Médoc en de wijnen van de Graves.

Garonne linkeroever

Verder op de linkeroever van de Garonne - ten zuiden van Bordeaux tot bij Langon- vormt een strook van ongeveer tien kilometer breed, het wijnbouwgebied van de gereputeerde wijnen van de Graves. In het noordelijke deel van de Graves ligt de wijnstreek A.O.C. Pessac-Léognan.

Meer zuidelijker in de Graves rond de gemeente Cérons -naast de wijngaarden van Barsac ligt het wijngebied A.O.C. Cérons. De wijnen zijn er iets minder likeurachtig en minder duur dan de wijnen uit Sauternes.

Helemaal onderaan in de Graves vinden we de erkende herkomstbenaming Barsac en Sauternes.

De “geografische » Entre-deux-mers

Op de rechteroever van de Garonne liggen wat minder bekende herkomstbenamingen:

Premières Côtes de Bordeaux (ligt tegenover Pessac-Léognan), Cadillac, Loupiac (tegenover Barsac), Saint-Croix-du-Mont (tegenover Sauternes) en Côtes-de-Bordeaux-Saint-Macaire (ter hoogte van de stad Langon).

Gelegen tussen de rivieren de Dordogne in het noorden en de Garonne in het zuiden ligt A.O.C. Entre-Deux-Mers. Enkel witte wijnen kunnen hier aanspraak maken op gecontroleerde herkomstbenaming.

Aan de linkeroever van de Dordogne in het noorden en ten zuiden van de stad Libourne vinden we : A.O.C. Graves-de-Vayres (een enclave in het wijngewest Entre-deux-Mers). Verder stroomopwaarts ligt de A.O.C. Sainte-Foy-Bordeaux.

Als we de rivier Dordogne verder landinwaarts zouden volgen dan verlaten we het gebied van de Bordeauxwijnen en komen we aan in de stad Bergerac. De wijnbouw hier AOC Bergerac (1936) behoort tot de wijnregio “Zuidwesten” van Frankrijk. Het is een heuvelachtig wijngebeid dat onderdeel uitmaakt van het departement Dordogne. Dit gebied heeft een grote culinaire traditie. Naast de regionale recepten en wijnen vinden we hier ook de zwarte truffels die sinds 1973 hun eigen Appellation Controlée hebben. Qua bodem lijkt de streek zeer sterk op die van Bordeaux en vooral op die van Saint-Emilion : een mengeling van grind, klei en kalksteen.

Rechteroever Gironde-Garonne: “Rive droite”

Terug naar de Atlantische Oceaan, aan de trechtermonding van de Gironde op de rechteroever liggen de A.O.C. wijngaarden van Blaye en Bourg-sur-Gironde. Het zijn minde bekende wijndorpen. Ze liggen tegenover het wijngebied van de Haut-Médoc en produceren zowel rode als witte wijnen.

Blaye-Côtes de Bordeaux

Het stadje wordt gedomineerd door een imposante citadel die op de werelderfgoedlijst staat, en die werd gebouwd door Vauban. De fruitige vlotdrinkende rode wijnen komen meestal onder het label “Premières Côtes de Blaye” op de markt.

Bourg

Waar de rivieren de Dordogne en de Garonne samenvloeien in de Gironde vinden we de wijnen van Bourg. Rond de stad Bourg ligt een heuvelend wijnlandschap. De rode wijnen hebben er veel fruitige finesse in hun jeugd.

Libournais

Verder stroomopwaarts In de buurt van de stad Libourne stroomt de Isle in de Dordogne. Daar komen we de wijnen van Fronsac (A.O.C. Fronsac en A.O.C. Canon-Fronsac) tegen.

Onze tocht langs de rechteroever nadert stilaan zijn bekroning met de uitsluitend rode Pomerolwijnen ten noorden van de stad Libourne. Het een typische wijn die de fijnheid van de Médocs paart aan de kracht van de Saint-Emilion. De aangrenzende gemeenten Lalande-de-Pomerol en Néac leveren gelijkaardige wijnen. Château Pétrus neemt hier de hoogste plaats in, en is de onbetwiste koploper in kwaliteit en ook helaas in prijs.

Naast de A.O.C. Pomerol ligt een van oudste wijnbieden van Frankrijk: A.O.C. Saint-Emilion en is geliefd bij vele Belgen. De appellation omvat de stad Saint-Emilion en zeven aangrenzende gemeenten. Daarnaast zijn er dorpen die het recht hebben hun naam te doen volgen door “Saint-Emillion”: Montagne (sedert 1973 samen met: Saint-Georges en Parsac ), Lussac en Puisseguin. De wijnen van Saint-Emillion hebben een fonkelende granaatkleur, geurt naar fruit en vanille, soms een parfum van truffels en smaakt vol, zacht en soepel, de wijn heeft een lange afdronk. Ze zijn zwaarder dan de Médocs. Ze bevatten voldoende tannine om zeer oud te worden, zonder ooit wrang te zijn. De verscheidenheid is groot.

Ongeveer elke tien jaar wordt de beroemde classificatie van Saint-Émilion herzien. De absolute top vermeldt op het etiket “ Premier Grand Cru Classé 'A' Premier Grand Cru Classé 'A' (Château Angélus, Chateau Ausone en Chateau Cheval-Blanc, Château Pavie). In 2021 was er ophef: Château Ausone en Château Cheval Blanc zagen samen af van de titel Premier Grand Cru Classé A.

De familie van de Côtes de Bordeaux

De hierna vermelde AOC maken samen deel uit van de grote diverse familie van de Côtes de Bordeaux. Het betreft een samenwerking van de terroirs van Blaye, Cadillac, Castillon, Francs en Sainte-Foy (in 2017). Voor Cadillac gaat het enkel over witte zoete wijn.

A.OC. Francs - Côtes de Bordeaux

Is een klein wijngebied net boven de Côtes de Castillon, in het oosten van Bordeaux. Hier kan men knappe rode Bordeauxwijnen vinden.

Castillon-Côtes de Bordeaux

Met een hoogteverschil van meer dan 100 meter maken de drie types ondergrond, de A.O.C. Castillon tot een uitzonderlijk terroir. Grind bij de rivier de Dordogne veranderen in kleigronden aan de voetheuvels en gaat over in kleikalksteen en kalksteen op het plateau.

Dordogne

Voor wie de rivier de Dordogne verder oostwaarts volgt richting Bergerac, komt men op de zuidelijke oever van de Dordogne nog het wijngebied van Saint Foy de Bordeaux tegen. Dit is het meest oostelijk gelegen wijngebied van de Bordeauxwijnen.

Leve het gematigd klimaat

Onze snelle tocht langs de waterlopen van de regio Nouvelle-Aquitaine zit er op. Door de aanwezigheid van al dat water geniet de hele Bordelese wijnstreek van een gematigd klimaat. Maar ook de unieke en gevarieerde grondsoorten, druivenrassen, en de onderlinge verschillen in microklimaat creëren voor elke wijnregio telkens uitzonderlijke wijnen met uiteenlopend karakter en verschillen in kwaliteit qua wijnjaar. Er is voor elk wat wils. Nu vlug ter plaatse gaan, dan kan de echte ontdekkingstocht beginnen. Het is en blijft een kwestie om te weten wat er in de fles zit!

Tagged with: Frankrijk, Bordeaux.